Sắp tới chắc sẽ có một làn sóng mới về công nghệ.
Thời mà thuê nhà chỉ tốn £1.000, mà xây nhà tốn tới mấy trăm ngàn, thì người ta mới chọn thuê nhà. Nhưng khi giá xây nhà chỉ còn khoảng gấp năm hoặc gấp mười lần giá thuê, thì sẽ có một làn sóng người ta chịu thêm một chút để xây được nhà ở luôn.
Vấn đề hông phải có mấy chục đồng mấy trăm đồng hằng tháng. Vấn đề nằm ở chỗ khi mình đi thuê cơ sở hạ tầng của người khác thì không bao giờ có thể tuỳ chỉnh chuẩn theo ý của mình được.
Một tiệm rất thành công, mà bên trong thì rối
Gần đây mình hỗ trợ thay đổi hoàn toàn cho một tiệm khá thành công ở Anh. Đồ ăn ngon, uy tín tốt, mỗi cái là cơ sở hạ tầng online quá phân mảnh.
Takeaway thì dùng một bên. POS order tại bàn một bên. Website một bên khác. Thậm chí booking cũng là một bên khác so với website luôn.
Chưa kể chuyện chi phí: mở mắt ra chưa kiếm được đồng nào đã tốn mấy trăm hàng tháng. Nội chuyện quên mật khẩu, không biết login chỗ nào với chỗ nào, là đã mệt mỏi lắm rồi.
Hài nhất là - vì tiệm này có cả massage trên lầu - chuyện khi muốn block lịch để khách không book được. Nền tảng không có tính năng block lịch, nên ông chủ cũ chỉ mình một chiêu: tạo một người khách hàng tên là "Block", đặt lịch của họ vô đó. Rồi sau giờ đó phải nhớ gỡ ra, để báo cáo cuối tháng nó không bị nhiễm độc.
Bạn đọc tới đây mà thấy quen quen, thì bạn không phải người duy nhất đâu.
Cái sự "quan liêu" của phần mềm
Phải kể đến cái sự quan liêu của phần mềm nữa.
Mấy ông lập trình viên làm ra phần mềm toàn ngồi trong tháp ngà, phòng máy lạnh, đâu có xuống chạy bàn hằng ngày mà biết bấm nút như thế nào là tiện, như thế nào là không tiện. Nên nó đẻ ra những lỗi thiết kế khiến quá trình sử dụng không được mượt mà.
Trong môi trường quán xá, tốc độ vận hành nhanh, mà bấm lên màn hình thì quá nhiều hiệu ứng, pop up, giao diện cứ thay đổi xoành xoạch. Rối mắt.
Vài ví dụ:
Ba lần bấm cho một ly trà sữa. Để khách chọn được "trà sữa vị cam size lớn", phải bấm ba lần: 1. trà sữa, 2. vị cam, 3. size lớn. Ba lần chọn là ba giao diện cửa sổ khác nhau hiện ra.
Thay vào đó, nếu có sẵn ba nút "trà sữa vị cam size lớn", "trà sữa vị cam size vừa", và dùng màu sắc để phân biệt, thì chỉ tốn một lần bấm. Màn hình sẽ nhiều món hơn, đúng, nhưng với màu sắc theo nhóm thì rất dễ nhìn dễ chọn.
Hiệu ứng để bán hàng, không phải để dùng. Sản phẩm công nghệ thì mấy ông thích phải nhiều hiệu ứng, để khi demo nhìn nó dễ bán. Vậy nhưng trong môi trường mọi thứ thay đổi cực nhanh, những hiệu ứng bay lên, nhảy qua nhảy lại, nhìn một ngàn lần mỗi ngày thì dễ... điên.
Trong quán xá, người ta cần cái gì nhanh, nhạy, chính xác, nút to, rõ. Mấy cái kia không cần thiết.
Vậy nên nhân viên cứ phải nán lại thêm vài giây để đảm bảo là không bấm sai.
Mấy cái này nếu ngồi ở nhà thử một hai lần, hay thậm chí mấy chục lần, cũng không sao, thấy bình thường. Nhưng với nhân viên tại quán, một tháng bấm cả ngàn lần, nó tạo ra sự mệt mỏi. Tốn vài giây mỗi lần bấm, cộng lại cũng là hao hụt thời gian và chi phí không nhỏ.
Cho lập trình viên xuống quán cũng chưa giải quyết được
OK, vậy cứ cho là bây giờ công nghệ phát triển, AI cho phép làm việc nhanh hơn, nên các công ty bắt lập trình viên phải xuống tận nơi quan sát và thiết kế quy trình.
Nhưng vậy cũng không work.
Sai lầm nằm ở một điểm yếu chết người, cụ thể là của mô hình phần mềm tập trung.
Phần mềm tập trung tức là người ta làm một phần mềm, rồi đưa cho hàng trăm, hàng triệu người mua về dùng. Cứ vậy mà múc lên bán lấy tiền.
Nhưng cũng chính vì vậy mà người ta không thể nào làm theo ý một doanh nghiệp nào hết. Chín người thì mười ý, hợp người này thì sẽ nghịch người kia.
Giống như ở chung cư: ban quản lý không cho hát karaoke thì gò bó nhiều người không thích, mà nếu cho thoải mái thì lại ảnh hưởng những người cần không gian yên tĩnh. Không có phương án nào đúng cho tất cả.
Vì sao mô hình đó từng đúng, và vì sao bây giờ thì không
Công bằng mà nói thì mô hình này phù hợp khi chi phí xây dựng phần mềm rất cao. Trung bình từ vài chục ngàn cho một website đơn giản, đến vài triệu với những app điện thoại phức tạp hơn. Với mức đó thì đúng là phải chia nhau ra mà dùng chung.
Tuy nhiên, thời thế đã thay đổi. Cụ thể là từ cuối năm 2022, khi ChatGPT ra đời, và trong hai năm gần đây, khi các công cụ lập trình bằng AI được dùng rộng rãi trong thương mại.
Chi phí xây dựng phần mềm chạm đáy.
Cũng giống như giải pháp của những cư dân ở chung cư kia: giải pháp cho sự riêng tư và thoải mái, cuối cùng, chỉ là xây căn nhà của riêng mình mà thôi.
Nhìn từ ngoài thì bình thường
Một khách hàng của Thi làm nhà hàng. Bên ngoài nhìn vô thì có vẻ bình thường, chỉ là một nhà hàng bán đồ Việt. Ngoài việc đồ ăn ngon thì tất cả cũng rất bình thường.
Nhưng ẩn sau đó là một bộ máy vận hành mạnh mẽ và tinh tế về công nghệ, về dữ liệu:
- Website được thiết kế chuẩn chỉnh không chỉ về mặt nhìn, mà cả về kỹ thuật SEO, để Google hay ChatGPT đều biết cụ thể nhà hàng bán gì, mở cửa lúc mấy giờ. Những nền tảng này kết hợp thông tin đó với dữ liệu như Google Reviews, Tripadvisor mà đề xuất nhà hàng cho khách.
- Đặt bàn và đặt món nằm ngay trên website của quán, không đi qua bên thứ ba, nên quán giữ được cả tiền lẫn thông tin khách.
- Một trang quản trị duy nhất cho thực đơn, giờ mở cửa, món đặc biệt trong tuần. Sửa một chỗ, đổi ở mọi nơi.
- Không có cái nào phải nhớ mật khẩu của bên nào.
Và quan trọng nhất: khi cần thêm một tính năng mà không nền tảng nào ngoài kia có - kiểu như block lịch cho tiệm massage trên lầu - thì chỉ việc làm thêm. Không phải đi tạo một khách hàng giả tên "Block".
Đó là khác biệt giữa đi thuê và có nhà của mình.
Bạn đang thuê bao nhiêu nền tảng cho doanh nghiệp mình, và mỗi tháng hết bao nhiêu? Trò chuyện cùng chúng tôi - buổi trao đổi đầu tiên hoàn toàn miễn phí, cứ mang hết hoá đơn đăng ký hằng tháng ra là mình ngồi tính cùng nhau.