Trong nửa năm vừa qua, chúng tôi hoàn thành tổng cộng bốn app trên cả iOS và Android. Các app này vẫn đang trong giai đoạn bảo mật thông tin nên chưa thể công bố, nhưng con số đó nói lên một điều: tốc độ AI mang lại đã vượt xa những gì một đội nhỏ có thể làm chỉ vài năm trước.
Câu hỏi đáng bàn không phải là "AI nhanh đến đâu". Câu hỏi là: khi AI đã nhanh như vậy, nó thay đổi công việc của chúng ta theo hướng nào?
Chúng tôi tin đây là một chuyện rất tốt. Và câu chuyện của một chủ doanh nghiệp ở Swansea giải thích vì sao.
Bảy năm làm việc với nhau mà chưa từng gặp mặt
Trong một buổi gặp gần đây, một chị chủ doanh nghiệp ở Swansea kể rằng chị làm việc với kế toán của mình đã 5-7 năm. Trong suốt thời gian đó, hai người chưa bao giờ gặp mặt. Mọi thứ qua điện thoại. Kế toán lúc nào cũng bận, lúc nào cũng "chút nữa gọi lại".
Điều này không hẳn là xấu. Nhưng nó cho thấy một mô hình đã tồn tại quá lâu: kế toán ngồi ở văn phòng, làm việc trên máy tính, và chỉ liên lạc với khách qua điện thoại. Họ không thể đến từng doanh nghiệp, vì họ còn phải làm hoá đơn, chép số liệu, đối chiếu sổ sách. Tám tiếng mỗi ngày bị màn hình nuốt hết.
Hãy để ý một điều: những công việc đó, gõ máy, chép số liệu từ cột bên trái sang cột bên phải, không ai làm vì vui. Người ta làm vì phải làm. Và chính những công việc đó là thứ không tạo ra bất kỳ kết nối nào giữa người với người.
AI nên làm phần nào, con người giữ phần nào
Đây là cách chúng tôi nhìn về AI trong doanh nghiệp nhỏ: AI không thay thế con người. AI thay thế phần việc mà con người vốn không nên làm.
| Phần việc | Có tạo kết nối người với người không? | Ai nên làm |
|---|---|---|
| Gõ số liệu vào phần mềm | Không | AI |
| Đối chiếu hoá đơn, sao chép dữ liệu | Không | AI |
| Soạn báo cáo định kỳ | Không | AI, người kiểm tra |
| Ngồi cùng chủ doanh nghiệp đọc con số | Có | Con người |
| Nghe chủ doanh nghiệp kể về khó khăn tháng này | Có | Con người |
| Tư vấn nên làm gì tiếp theo | Có | Con người |
Nhìn vào bảng này, bạn thấy một điều rõ ràng. Nếu AI làm thay được 8 tiếng gõ máy mỗi ngày, kế toán không mất việc. Kế toán có 8 tiếng để đến tận doanh nghiệp, ngồi xuống với khách, và làm phần việc mà chỉ con người mới làm được. Chị chủ tiệm ở Swansea, sau 7 năm, cuối cùng cũng có thể gặp người đang giữ sổ sách cho mình.
Công việc của chúng ta đang chuyển dần sang hướng người tới người. Không phải vì ai bắt buộc, mà vì phần còn lại đã có máy làm.
Doanh nghiệp nhỏ, thu nhập trên đầu người cao hơn công ty lớn
Chúng tôi đã thấy điều này ở một số khách hàng. Họ là doanh nghiệp nhỏ. Rất nhỏ. Nhưng khi họ đưa marketing và công nghệ vào vận hành, lợi nhuận của họ dư dả, và thu nhập trên đầu người của họ rất cao.
Hãy so sánh. Một công ty lớn có doanh thu lớn, nhưng cũng có rất nhiều người. Chia đều ra, thu nhập trên đầu người chỉ ở mức trung bình. Một doanh nghiệp nhỏ biết dùng công nghệ đúng chỗ thì ngược lại: ít người, chi phí thấp, mỗi người tạo ra nhiều giá trị hơn. Có những doanh nghiệp gia đình mà thu nhập trên đầu người cao hơn cả công ty lớn.
Điều gì làm nên khác biệt đó?
- Chi phí giảm mạnh. Việc gõ máy, đối chiếu, nhắc lịch không còn cần một người ngồi làm cả ngày.
- Độ chính xác tăng. Máy không chép nhầm số từ cột trái sang cột phải.
- Khách hàng hài lòng hơn. Thông tin đến đúng lúc, đúng chỗ, không thất lạc.
- Marketing kéo về nhiều khách hơn, và vì vận hành đã gọn, bao nhiêu khách về họ đều làm hết được.
Một lưu ý quan trọng: không phải mọi thứ đều cần AI. Nhiều khi thứ giúp doanh nghiệp là công nghệ rất bình thường, một hệ thống quản trị gọn, một form đặt lịch nối với lịch nhân viên, một quy trình rõ ràng. Đừng chạy theo chữ AI. Hãy hỏi phần việc nào đang ăn thời gian của con người mà không tạo ra giá trị cho khách.
Doanh nghiệp gia đình: ít được phục vụ nhất, xứng đáng nhất
Hôm nay chúng tôi ở Cộng hoà Séc. Hôm qua ở Đức, tư vấn cho một nhà hàng, một doanh nghiệp gia đình. Việc có thể đi khắp nơi như vậy cũng là kết quả của việc để máy làm phần gõ máy.
Vì sao lại tập trung vào doanh nghiệp gia đình? Lý do rất đơn giản. Đây là nhóm ít được phục vụ nhất. Các công ty tư vấn lớn không nhìn tới họ vì hợp đồng quá nhỏ. Các công cụ phần mềm phổ biến thì thiết kế cho công ty có phòng IT. Còn chủ doanh nghiệp gia đình thì đang đứng bếp, đứng quầy, không có thời gian để tự tìm hiểu.
Nhưng đây cũng là nhóm xứng đáng được hỗ trợ nhất. Họ làm việc nhiều giờ nhất, chịu rủi ro bằng tiền của chính mình, và mỗi cải thiện nhỏ trong vận hành đều đi thẳng vào cuộc sống của cả gia đình.
Khi AI làm phần gõ máy, người tư vấn có thể ngồi xuống với họ. Kế toán có thể đến tận tiệm. Chính lúc này, nhóm ít được phục vụ nhất bắt đầu được phục vụ.
Bắt đầu từ đâu
Nếu bạn là chủ doanh nghiệp nhỏ, hãy thử làm một việc trong tuần này:
- Liệt kê những đầu việc lặp lại mỗi tuần mà bạn hoặc nhân viên phải ngồi trước máy tính để làm.
- Đánh dấu việc nào không hề tạo ra kết nối với khách hàng: nhập số, chép dữ liệu, gửi xác nhận, nhắc lịch.
- Cộng lại xem những việc đó tốn bao nhiêu giờ mỗi tuần.
Con số đó chính là số giờ bạn có thể lấy lại để đứng gần khách hàng hơn.
Nếu bạn là kế toán, luật sư, hay bất kỳ ai làm dịch vụ chuyên môn, câu hỏi tương tự: trong 8 tiếng mỗi ngày, bao nhiêu tiếng bạn thực sự ở cùng khách hàng của mình?
Câu hỏi để tự kiểm
Khách hàng lâu năm nhất của bạn, lần cuối bạn ngồi cùng họ là khi nào?
Nếu câu trả lời là "chưa bao giờ" hoặc "không nhớ nữa", có lẽ phần gõ máy đang chiếm chỗ của phần quan trọng hơn.
Muốn xem AI có thể trả lại cho bạn bao nhiêu giờ mỗi tuần? Trò chuyện cùng chúng tôi - buổi trao đổi đầu tiên hoàn toàn miễn phí.