Sau hai khoá dạy AI cho chủ doanh nghiệp, chúng tôi rút ra một kết luận nghe hơi ngược đời: nếu bạn là chủ một doanh nghiệp nhỏ, đừng dành thời gian đi học AI nữa.
Không phải vì AI không quan trọng. Ngược lại, chính vì nó quá quan trọng nên bạn cần hiểu đúng nó có ý nghĩa gì với mình. Và ý nghĩa đó không nằm ở việc bạn tự tay dùng công cụ giỏi đến đâu.
Hãy bắt đầu bằng một ví dụ trong bếp.
Máy làm bánh mì và người đầu bếp
Giả sử thị trường vừa xuất hiện một chiếc máy mới: bỏ nguyên liệu vào một đầu, đầu kia ra ổ bánh mì. Máy đánh trứng, máy đánh sữa, máy nhào bột, tất cả gom trong một thiết bị.
Chiếc máy đó có nghĩa gì với bạn, một người đang kinh doanh?
Nó có nghĩa là bánh mì sẽ rẻ hơn. Những vùng ít bánh mì sẽ dễ có bánh mì hơn. Chi phí của một bữa ăn giảm xuống.
Nó không có nghĩa là bạn nên đi học làm đầu bếp chỉ vì "bây giờ làm bánh dễ quá". Bạn chỉ nên học nghề bếp khi bạn thật sự đam mê nghề bếp. Còn nếu thứ bạn thích là kinh doanh, hãy tiếp tục kinh doanh, và mua bánh mì rẻ hơn.
AI với chủ doanh nghiệp nhỏ giống hệt chiếc máy đó. Việc AI phát triển có đúng một ý nghĩa với bạn:
- Giá thành để tạo ra một sản phẩm sẽ rẻ đi.
- Hoặc, nếu giá không rẻ đi, thì với cùng số tiền, sản phẩm phải tốt hơn hẳn.
Mọi thứ khác là chuyện của người làm nghề.
Cùng 20 triệu, bạn có quyền đòi hỏi gì
Lấy ví dụ gần nhất với công việc của chúng tôi: website.
Vài năm trước, bỏ ra 10 đến 20 triệu đồng làm một website, bạn nhận về một thứ khá cơ bản. Vài trang giới thiệu, một trang liên hệ, thông tin sản phẩm. Website để "có mặt trên mạng", thế thôi.
Hôm nay, với cùng 20 triệu đó, bạn hoàn toàn có quyền đòi hỏi nhiều hơn:
| Trước đây (10-20 triệu) | Bây giờ (20 triệu) |
|---|---|
| Đăng thông tin công ty | Đăng thông tin công ty |
| Trang liên hệ | Booking tự động, khách tự chọn giờ |
| Gửi email xác nhận, nhắc lịch | |
| Quản lý danh sách khách hàng | |
| Kết nối với các công cụ khác bạn đang dùng |
Số tiền không đổi. Giá trị nhận lại tăng lên nhiều lần. Đó chính là "bánh mì rẻ hơn" trong ngành phần mềm.
Từ đây nảy ra câu hỏi đúng cho chủ doanh nghiệp. Không phải "tôi phải học AI thế nào", mà là "tôi sẽ chi tiêu như thế nào".
Trên thị trường hiện có hai kiểu nhà cung cấp:
- Đơn vị làm IT theo cách truyền thống. Quy trình cũ, viết tay từng phần. Giá rất đắt, và tính năng nhận lại khá hạn chế so với số tiền.
- Đơn vị đã đưa AI và công nghệ mới vào dây chuyền. Vẫn có chuyên môn, nhưng làm nhanh hơn nhiều lần. Giá rẻ hơn, sản phẩm tốt hơn.
Bạn không cần biết họ dùng công cụ gì. Bạn chỉ cần biết cách phân biệt hai kiểu này khi đi mua, và từ chối trả giá cũ cho sản phẩm cũ.
Vì sao "tự làm AI" thường không phải câu trả lời
Có người sẽ nói: vậy thì tự làm đi, AI làm được hết mà.
Thực tế không đơn giản như vậy. Làm ra một sản phẩm phần mềm bằng AI vẫn cần một mức chuyên môn nhất định: biết đặt yêu cầu, biết kiểm tra kết quả, biết chỗ nào sai. Nếu bạn không có chuyên môn, bạn vẫn có thể làm, nhưng sẽ tốn rất nhiều thời gian. Và thời gian của một chủ doanh nghiệp là thứ đắt nhất trong công ty.
Quay lại ví dụ chiếc máy làm bánh. Có máy rồi, bạn vẫn phải biết chọn bột, chỉnh nhiệt, nhận ra khi nào bánh hỏng. Người bán bánh giỏi không phải người sở hữu máy, mà là người biết dùng máy. Nếu bạn không định mở tiệm bánh, việc học dùng máy là một khoản đầu tư lệch mục tiêu.
Cách những người đang giàu lên chi tiền
Ở Anh, chúng tôi thấy nhiều người đang giàu lên rất nhanh theo một cách khá giống nhau: họ thuê những đội phát triển phần mềm làm theo phương pháp mới, với chi phí chỉ bằng khoảng một phần mười cách cũ.
Những đội này vẫn có chuyên môn thật. Điểm khác là họ biết dùng AI và công nghệ mới để làm nhanh hơn, thay vì viết tay từng dòng code.
So sánh hai cách làm trên cùng một dự án:
| Cách cũ: viết tay từng dòng | Cách mới: đội có AI trong dây chuyền | |
|---|---|---|
| Thời gian | Khoảng 6 tháng, nhiều khi không biết bao giờ xong | Khoảng 3 tháng |
| Chi phí | Gần cả tỷ đồng | Khoảng 10 nghìn bảng |
| Kết quả | Một bản MVP, tức bản mẫu, bản demo | Một app đã đưa vào phục vụ khách |
MVP là "Minimum Viable Product", sản phẩm tối thiểu đủ để thử. Bỏ ra gần một tỷ, chờ nửa năm, để nhận một bản thử, là câu chuyện có thật và không hiếm. Trong khi cùng khoảng thời gian ngắn hơn, với chi phí thấp hơn nhiều, người khác đã có sản phẩm đang chạy.
Tăng 20-30% doanh thu với đúng đội ngũ hiện tại
Điều đáng chú ý nhất không nằm ở chỗ tiết kiệm chi phí làm phần mềm. Nó nằm ở chỗ phần mềm đó làm gì cho doanh nghiệp sau khi ra đời.
Chúng tôi từng thấy những công ty chỉ có vài trăm khách hàng, doanh thu vài triệu bảng một năm. Sau khi làm app và website đúng cách, họ tăng được lượng khách có thể phục vụ, doanh thu từ 5 triệu lên 7 triệu, tức tăng khoảng 20-30%.
Điểm mấu chốt: họ không sa thải ai, cũng không tuyển thêm ai. Cùng số nhân viên đó, cùng số giờ làm việc đó. App và website chỉ làm một việc: nâng năng suất của cả đội lên.
Với doanh nghiệp nhỏ, đây là chiến thuật đáng suy nghĩ nhất. Bạn không cần thay người, không cần mở rộng văn phòng, không cần học thêm một nghề mới. Bạn cần mua đúng công cụ, từ đúng người, với đúng giá của thời điểm này.
Tóm lại, ba việc bạn nên làm thay vì đi học AI:
- Đặt lại kỳ vọng khi mua. Cùng ngân sách cũ, đòi hỏi tính năng mới. Booking, email tự động, quản lý khách là mức tối thiểu.
- Hỏi nhà cung cấp cách họ làm. Họ viết tay hay đã có AI trong quy trình. Câu trả lời quyết định bạn đang trả giá cũ hay giá mới.
- Đo bằng năng suất đội ngũ. Công cụ tốt phải giúp cùng số người phục vụ được nhiều khách hơn. Nếu không, đó chưa phải công cụ bạn cần.
Câu hỏi để tự kiểm
Lần gần nhất bạn chi tiền cho một sản phẩm công nghệ, bạn nhận được nhiều hơn hay bằng đúng thứ bạn nhận được ba năm trước với cùng số tiền?
Nếu câu trả lời là "bằng", có thể bạn vẫn đang mua bánh mì theo giá của thời chưa có máy.
Muốn biết với ngân sách hiện tại, doanh nghiệp bạn có thể đòi hỏi những gì? Trò chuyện cùng chúng tôi - buổi trao đổi đầu tiên hoàn toàn miễn phí.