Trong một buổi trò chuyện gần đây, một chị chủ quán nói với chúng tôi, giọng hơi ngại: "Chị thấy chị lạc hậu quá em. Chị không hiểu gì về AI hết."
Chúng tôi hỏi lại: chị có dùng ChatGPT không? Có. Chị hỏi nó những gì? Chị kể một loạt việc: nhờ nó viết lại email, hỏi ý kiến về một bản báo giá, nhờ giải thích một điều khoản. Chị dùng nó gần như mỗi ngày.
Người dùng ChatGPT mỗi ngày mà vẫn thấy mình lạc hậu. Đó không phải lạc hậu. Đó là FOMO, fear of missing out, nỗi sợ rằng có một thứ gì đó ngoài kia đang ảnh hưởng tới mình mà mình chưa nắm được. Bài này viết cho những chủ doanh nghiệp nhỏ đang mang đúng cảm giác đó.
Một thử thách rất đơn giản mà đa số không vượt qua
Có nhiều người tìm đến chúng tôi với câu hỏi: "Làm sao để mình tự động hoá công việc?", "Làm sao để làm tốt hơn việc mình đang làm?", hay thẳng thắn hơn: "Dạy mình kế toán đi, dạy mình marketing đi."
Câu trả lời đầu tiên luôn giống nhau. Bạn về nhà, mở ChatGPT, kể cho nó nghe hết về bản thân: bạn đang làm gì, ở đâu, tình hình ra sao. Rồi hỏi nó một câu duy nhất: "Làm sao để tôi làm tốt hơn công việc của tôi?"
Nhiệm vụ chỉ có vậy. Không cần cài đặt, không cần kỹ thuật, không tốn tiền. Vậy mà theo quan sát của chúng tôi, khoảng 60 đến 70% người được giao thử thách này không làm. Họ không mở app lên. Có một rào cản tâm lý nào đó, một định kiến nào đó với AI, mà họ không bước qua được.
Nên nếu bạn đã mở ChatGPT, đã gõ, đã hỏi, đã dùng kết quả vào việc thật, thì bạn đã đi trước rất nhiều người. Đừng để cảm giác "mình chưa biết gì" che mất sự thật đó.
Chủ doanh nghiệp nhỏ khiêm tốn quá mức
Chúng tôi làm việc chủ yếu với chủ doanh nghiệp nhỏ, và có một điểm chung rất rõ: các anh chị quá khiêm tốn.
Nhìn đâu cũng thấy người khác giỏi hơn mình. Lên mạng thấy người này khoe hệ thống này, người kia dựng hệ thống kia, nhìn rất "xịn". Rồi so lại với mình, thấy mình còn ghi chép tay, còn dùng giấy, và kết luận: mình lạc hậu.
Có hai câu hỏi cần đặt ra trước khi kết luận như vậy:
- Hệ thống đó có người dùng thật không?
- Hệ thống đó có tạo ra doanh thu không?
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, 80 đến 90% những hệ thống được khoe trên mạng làm ra rồi không ai theo. Chúng là concept, là mô hình, là bản demo. Chúng chưa chắc đã chạy.
Ngược lại, hãy nhìn vào hệ thống chấm công ở quán của chị chủ quán kia. Thủ công, bằng giấy. Nhưng nhân viên dùng đều đặn, dùng đúng cách, và chạy trơn tru suốt 5 năm. Một hệ thống giấy có người dùng suốt 5 năm là một thành công lớn hơn một hệ thống phần mềm không ai mở.
Chủ doanh nghiệp nhỏ có một ràng buộc rất thực: không có đống tiền để thử. Vung tay một lần là chết. Nên mọi thứ phải thực tế, phải tập trung vào việc của mình. Chính ràng buộc đó khiến các anh chị đánh giá thấp giá trị của mình, trong khi giá trị đó rất nhiều: một business đang chạy, đang có khách, đang có tên tuổi, nghĩa là bạn đã kinh doanh có phương pháp. AI chỉ là một công cụ thêm vào phương pháp đó.
Cách học AI tốt nhất: giải quyết đúng vấn đề bạn đang có
Câu hỏi tiếp theo thường là: "Vậy giờ mình học AI từ đâu?"
Câu trả lời ngắn: đừng học AI theo một khuôn mẫu nào cả. Đừng cố "áp dụng AI" theo cách người ta bảo. Hãy làm ngược lại:
- Liệt kê những vấn đề đang có thật trong doanh nghiệp của bạn tuần này.
- Chọn một vấn đề.
- Ngồi làm việc với AI để giải quyết đúng vấn đề đó.
Học thực tế, từ chính việc của mình, là cách duy nhất khiến kiến thức ở lại. Mọi khoá học chung chung đều trôi đi vì không gắn với việc bạn cần làm sáng mai.
Và nếu bạn không biết bắt đầu từ đâu, có một mẹo rất đơn giản: hỏi AI cách dùng AI. Gõ vào: "Tôi là chủ một quán ăn nhỏ, đang dùng ChatGPT để viết email. Làm sao để tôi ứng dụng AI nhiều hơn vào công việc của mình?" Nó sẽ hướng dẫn, và hướng dẫn theo đúng hoàn cảnh bạn kể.
Chúng tôi đã từng ví AI như một sinh viên mới ra trường, học rất giỏi nhưng chưa có kinh nghiệm, và bạn quản lý nó như quản lý một nhân viên mới. Ý đó có bài riêng, ở đây chỉ nhắc lại một câu: bạn có thể chưa biết AI, nhưng bạn biết quản lý nhân viên, và đó là kỹ năng quan trọng hơn.
Dùng AI làm cố vấn, đừng bắt nó làm tủ hồ sơ
Một chỗ nhiều người dùng sai: coi bản ChatGPT trên web như nơi lưu trữ và sắp xếp thông tin. "Lưu cái này lại giúp tôi." "Nhớ báo giá này nhé." Cách này không ổn, vì bản web chưa tương tác được với các file của bạn, và thông tin sẽ rối tung lên. Việc lưu trữ vẫn là việc của bạn, như một người chủ vẫn phải giữ sổ sách của mình.
Cách dùng tốt hơn nhiều là hỏi nó cố vấn. Lấy ví dụ một bản báo giá bạn vừa nhận từ nhà cung cấp:
| Đừng hỏi | Hãy hỏi |
|---|---|
| "Lưu báo giá này lại." | "Với mức giá này, tôi nên kỳ vọng nhận được những gì?" |
| "Nhớ giúp tôi công ty này báo bao nhiêu." | "Giá này có quá đắt, quá rẻ, hay quá đáng không?" |
| "Bản báo giá này có chỗ nào đáng ngờ không?" |
Ở vai cố vấn, AI làm rất tốt. Nó chỉ ra những khoản bạn quên hỏi, những điều khoản bạn chưa để ý, những mức giá lệch so với thông thường. Đó là giá trị thật cho một chủ doanh nghiệp nhỏ đang phải tự quyết mọi thứ.
Câu hỏi để tự kiểm
Tuần này, bạn đã hỏi AI một câu về đúng vấn đề đang làm bạn đau đầu trong doanh nghiệp chưa? Hay bạn chỉ mới đọc về những gì người khác làm với AI?
Nếu câu trả lời là vế sau, cảm giác lạc hậu sẽ còn theo bạn dài dài, không phải vì bạn thiếu công cụ, mà vì bạn chưa dùng nó vào việc của mình.
Muốn cùng chọn một vấn đề thật trong doanh nghiệp để bắt đầu? Trò chuyện cùng chúng tôi - buổi trao đổi đầu tiên hoàn toàn miễn phí.