Sắp tới chắc sẽ có một làn sóng mới về công nghệ.
Thời mà thuê nhà chỉ tốn £1,000, mà xây nhà tốn tới mấy trăm ngàn, thì người ta mới chọn thuê nhà. Tuy nhiên khi giá xây nhà bây giờ chỉ khoảng gấp năm hoặc gấp 10 lần giá thuê, thì sẽ có một làn sóng người ta chịu thêm một chút mà xây được nhà ở luôn.
Vấn đề không phải có mấy chục đồng mấy trăm đồng hằng tháng, mà vấn đề nằm ở việc khi mình đi thuê cơ sở hạ tầng của người khác thì không bao giờ có thể tuỳ chỉnh chuẩn theo ý của mình được.
Một tiệm thành công, nhưng hạ tầng online thì phân mảnh
Gần đây mình hỗ trợ thay đổi hoàn toàn cho một tiệm khá thành công ở Anh. Đồ ăn ngon, uy tín tốt, mỗi cái là cơ sở hạ tầng online quá phân mảnh. Takeaway thì dùng 1 bên, POS order tại bàn 1 bên, website 1 bên khác, thậm chí booking cũng là một bên khác so với website luôn. Chưa kể đến chuyện chi phí mở mắt ra chưa kiếm được đồng nào đã tốn mấy trăm hàng tháng, nội chuyện quên mật khẩu, không biết login chỗ nào với chỗ nào là đã mệt mỏi lắm rồi.
Hài nhất là — vì tiệm này có cả massage trên lầu — chuyện khi muốn block lịch để khách không book được, do nền tảng không có tính năng block lịch nên ông chủ cũ chỉ mình… tạo một người khách hàng tên là 'Block', đặt lịch của họ vô đó, sau rồi sau giờ đó phải nhớ gỡ cái đó ra để báo cáo cuối tháng nó không có bị nhiễm độc.
Sự 'quan liêu' của phần mềm
Phải kể đến cái sự 'quan liêu' của cái phần mềm nữa. Vì những ông lập trình viên làm ra phần mềm toàn ngồi trong tháp ngà, phòng máy lạnh, đâu có xuống chạy bàn hàng ngày mà biết bấm nút như thế nào là tiện, như thế nào là không tiện, nên nó đẻ ra những cái lỗi thiết kế khiến cho quá trình sử dụng không được mượt mà.
Ví dụ như trong môi trường quán xá, tốc độ vận hành nhanh, mà khi bấm lên màn hình quá nhiều effect, pop up (cửa sổ mới hiện lên), giao diện cứ thay đổi xoành xoạch khi muốn order món ăn cũng làm cho người ta rối mắt. Một số ví dụ:
- Để khách chọn được món 'trà sữa vị cam size lớn', thì phải bấm 3 lần là 1. trà sữa, 2. vị cam, 3. size lớn. 3 lần chọn là 3 giao diện cửa sổ hiện ra khác nhau. Thay vào đó, nếu có 3 options 'trà sữa vị cam size lớn', 'trà sữa vị cam size vừa' và dùng màu sắc để phân biệt thì chỉ tốn 1 lần bấm. Mặc dù sẽ có nhiều món hơn trên màn hình, nhưng với màu sắc theo nhóm thì rất dễ nhìn dễ chọn.
- Sản phẩm công nghệ thì mấy ông thích phải nhiều hiệu ứng, để khi demo nhìn nó dễ bán. Vậy nhưng trong môi trường mọi thứ thay đổi cực nhanh thì những hiệu ứng như bay lên, nhảy qua nhảy lại, nhìn một ngàn lần mỗi ngày thì dễ… điên. Trong môi trường quán xá, người ta cần cái gì nhanh, nhạy, chính xác, nút to, rõ, còn mấy cái đó không cần thiết.
Vậy nên người ta cứ phải nán lại thêm vài giây để đảm bảo là không bấm sai.
Mấy cái này nếu ngồi ở nhà thử 1-2 lần, hay thậm chí mấy chục lần cũng không có sao, thấy bình thường. Nhưng đối với nhân viên tại quán, một tháng bấm cả ngàn lần, nó tạo ra sự mệt mỏi, hay tốn vài giây mỗi lần bấm, cộng lại cũng là hao hụt thời gian, chi phí không nhỏ.
Điểm yếu chết người của phần mềm tập trung
OK, vậy cứ cho là bây giờ với công nghệ phát triển, AI cho phép làm việc nhanh hơn, nên các công ty bắt lập trình viên phải xuống tận nơi để quan sát và thiết kế quy trình.
Nhưng vậy cũng không work!?! Sai lầm nằm ở một điểm yếu chết người, cụ thể là của mô hình phần mềm tập trung.
Phần mềm tập trung tức là người ta làm một phần mềm, rồi đưa cho hàng trăm, hàng triệu người mua về dùng. Cứ vậy mà múc lên bán lấy tiền. Nhưng cũng chính vì vậy mà người ta không thể nào làm theo ý một doanh nghiệp nào hết, vì 9 người thì 10 ý, hợp người này thì sẽ nghịch người kia. Giống như ở trong chung cư, ban quản lý không cho phép hát karaoke thì gò bó nhiều người không thích, mà nếu cho thoải mái lại ảnh hưởng những người cần không gian yên tĩnh.
Công bằng mà nói thì mô hình này phù hợp khi chi phí xây dựng phần mềm rất cao, trung bình từ vài chục ngàn cho một website đơn giản đến vài triệu cũng có với những app điện thoại phức tạp hơn. Tuy nhiên, thời thế đã thay đổi, cụ thể là vào năm 2021 khi ChatGPT ra đời và năm 2023 khi Claude Code chính thức được sử dụng thương mại rộng rãi.
Chi phí xây dựng phần mềm chạm đáy!
Cũng giống như giải pháp của những cư dân ở chung cư kia, giải pháp cho sự riêng tư, thoải mái chỉ là xây căn nhà của riêng mình mà thôi.
Một nhà hàng, nhìn bình thường, nhưng bên trong là một bộ máy
Một khách hàng của Thi làm nhà hàng. Bên ngoài nhìn vô thì có vẻ bình thường, chỉ là một nhà hàng bán đồ Việt, ngoài việc đồ ăn ngon thì tất cả cũng rất bình thường. Nhưng ẩn sau đó là một bộ máy vận hành mạnh mẽ, tinh tế về công nghệ, dữ liệu.
- Website nhà hàng được thiết kế chuẩn chỉnh không chỉ về thiết kế, mà cả về kĩ thuật SEO để Google hay ChatGPT đều biết cụ thể nhà hàng mình bán gì, mở cửa lúc mấy giờ. Những nền tảng này kết hợp những thông tin đó với những dữ liệu như Google Reviews, Tripadvisor Reviews mà đề xuất nhà hàng cho các khách hàng.